ఎందుకు ఈ నిర్లక్షం ఆర్టీఐ దరఖాస్తులకు సమాధానాలు ఏవీ?
ఎందుకు ఈ నిర్లక్షం ఆర్టీఐ దరఖాస్తులకు సమాధానాలు ఏవీ?
అధికారుల నిర్లక్ష్యంతో ప్రజలకు తప్పని వ్యయప్రయాసలు!
చట్టం ప్రకారం సమాచారం ఇవ్వాల్సిన పీఐఓలు బాధ్యతగా వ్యవహరించకపోతే సమాచార హక్కు చట్టం లక్ష్యం నెరవేరేదెలా?
ప్రజలకు ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకతను కల్పించి, అధికార యంత్రాంగాన్ని జవాబుదారీగా నిలబెట్టేందుకు రూపొందించిన సమాచార హక్కు చట్టం–2005 (RTI Act) అమలులో అధికారుల బాధ్యతాయుతమైన వ్యవహారశైలి కీలకం. అయితే, సమాచారం కోసం పౌరులు దరఖాస్తులు సమర్పించినప్పటికీ, నిర్ణీత గడువులో సమాధానాలు అందకపోవడం, అసంపూర్ణ సమాచారం ఇవ్వడం లేదా చట్టబద్ధమైన కారణాలు లేకుండా సమాచారాన్ని నిరాకరించడం వంటి పరిస్థితులు అనేక ప్రశ్నలకు తావిస్తున్నాయి.
చట్టం ఉంది.. గడువులు ఉన్నాయి.. మరి సమాచారం ఎందుకు అందడం లేదు?
సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 7(1) ప్రకారం, సాధారణంగా ఆర్టీఐ దరఖాస్తుకు 30 రోజుల్లో సమాధానం ఇవ్వాలి. జీవితం లేదా వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన సమాచారమైతే 48 గంటల్లో అందించాలి. చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రత్యేక సందర్భాల్లో వేర్వేరు గడువులు వర్తిస్తాయి.
అయినప్పటికీ, దరఖాస్తుదారులకు సకాలంలో సమాచారం అందకపోతే వారు సంబంధిత అధికారులను సంప్రదించడం, మరోసారి లేఖలు రాయడం, మొదటి అప్పీల్ దాఖలు చేయడం వంటి చర్యలు చేపట్టాల్సి వస్తోంది. దీంతో సమాచారం పొందడానికి వెచ్చించాల్సిన సమయం, శ్రమ పెరుగుతున్నాయి.
ప్రజలు సమాచారం అడగడం తప్పు కాదు. చట్టం నిర్దేశించిన బాధ్యతలను నిర్వర్తించడం ప్రభుత్వ అధికారుల విధి.
సమాచారం కోసం పౌరులు కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాలా?
సమాచారం పొందేందుకు దరఖాస్తు చేసిన పౌరుడు మళ్లీ మళ్లీ కార్యాలయాలకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే, అది పరిపాలనా వ్యవస్థ పనితీరుపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రజలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం పనిచేసే సమాచార హక్కు కార్యకర్తలు ప్రయాణ ఖర్చులు, పోస్టల్ ఖర్చులు, పత్రాల సేకరణతో పాటు సమయ నష్టాన్ని కూడా భరించాల్సి వస్తోంది.
ప్రజలకు సమాచారం అందించాల్సిన వ్యవస్థలోని లోపాల కారణంగా సమాచారాన్ని కోరిన వ్యక్తే అదనపు భారాన్ని మోయాల్సి రావడం ఆందోళనకరం.
పీఐఓలు బాధ్యతను గుర్తించాలి
ప్రజా సమాచార అధికారులు ప్రతి దరఖాస్తును చట్ట ప్రకారం పరిశీలించి, అందించదగిన సమాచారాన్ని నిర్ణీత గడువులో అందించాలి. సమాచారాన్ని నిరాకరించాల్సిన సందర్భాల్లో సంబంధిత చట్ట నిబంధనలను ఆధారంగా చేసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవాలి. మౌనంగా ఉండటం లేదా కారణం లేకుండా జాప్యం చేయడం ప్రజల్లో ప్రభుత్వ వ్యవస్థపై నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
అదేవిధంగా, శాఖల ఉన్నతాధికారులు తమ పరిధిలోని పీఐఓల పనితీరును సమీక్షించి, గడువు దాటిన దరఖాస్తుల వివరాలను పరిశీలించాలి. అవసరమైన శిక్షణ, మార్గదర్శకాలు అందించి, చట్టబద్ధమైన బాధ్యతల అమలును పర్యవేక్షించాలి.
సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజలకు కల్పించిన హక్కు కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకూడదు. ప్రజలు అడిగిన సమాచారానికి చట్టబద్ధంగా, సకాలంలో సమాధానం అందేలా అధికార యంత్రాంగం పనిచేయాలి.
సమాచారం కోసం ప్రజలు అధికారుల చుట్టూ తిరిగే పరిస్థితి కాకుండా, ప్రజల హక్కులను గౌరవిస్తూ అధికారులు బాధ్యతగా వ్యవహరించే పరిపాలనా సంస్కృతి రావాలి.
ఆర్టీఐ సతీష్
ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు
7989211956
అధికారుల నిర్లక్ష్యంతో ప్రజలకు తప్పని వ్యయప్రయాసలు!
చట్టం ప్రకారం సమాచారం ఇవ్వాల్సిన పీఐఓలు బాధ్యతగా వ్యవహరించకపోతే సమాచార హక్కు చట్టం లక్ష్యం నెరవేరేదెలా?
ప్రజలకు ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకతను కల్పించి, అధికార యంత్రాంగాన్ని జవాబుదారీగా నిలబెట్టేందుకు రూపొందించిన సమాచార హక్కు చట్టం–2005 (RTI Act) అమలులో అధికారుల బాధ్యతాయుతమైన వ్యవహారశైలి కీలకం. అయితే, సమాచారం కోసం పౌరులు దరఖాస్తులు సమర్పించినప్పటికీ, నిర్ణీత గడువులో సమాధానాలు అందకపోవడం, అసంపూర్ణ సమాచారం ఇవ్వడం లేదా చట్టబద్ధమైన కారణాలు లేకుండా సమాచారాన్ని నిరాకరించడం వంటి పరిస్థితులు అనేక ప్రశ్నలకు తావిస్తున్నాయి.
చట్టం ఉంది.. గడువులు ఉన్నాయి.. మరి సమాచారం ఎందుకు అందడం లేదు?
సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 7(1) ప్రకారం, సాధారణంగా ఆర్టీఐ దరఖాస్తుకు 30 రోజుల్లో సమాధానం ఇవ్వాలి. జీవితం లేదా వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన సమాచారమైతే 48 గంటల్లో అందించాలి. చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రత్యేక సందర్భాల్లో వేర్వేరు గడువులు వర్తిస్తాయి.
అయినప్పటికీ, దరఖాస్తుదారులకు సకాలంలో సమాచారం అందకపోతే వారు సంబంధిత అధికారులను సంప్రదించడం, మరోసారి లేఖలు రాయడం, మొదటి అప్పీల్ దాఖలు చేయడం వంటి చర్యలు చేపట్టాల్సి వస్తోంది. దీంతో సమాచారం పొందడానికి వెచ్చించాల్సిన సమయం, శ్రమ పెరుగుతున్నాయి.
ప్రజలు సమాచారం అడగడం తప్పు కాదు. చట్టం నిర్దేశించిన బాధ్యతలను నిర్వర్తించడం ప్రభుత్వ అధికారుల విధి.
సమాచారం కోసం పౌరులు కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాలా?
సమాచారం పొందేందుకు దరఖాస్తు చేసిన పౌరుడు మళ్లీ మళ్లీ కార్యాలయాలకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే, అది పరిపాలనా వ్యవస్థ పనితీరుపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రజలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం పనిచేసే సమాచార హక్కు కార్యకర్తలు ప్రయాణ ఖర్చులు, పోస్టల్ ఖర్చులు, పత్రాల సేకరణతో పాటు సమయ నష్టాన్ని కూడా భరించాల్సి వస్తోంది.
ప్రజలకు సమాచారం అందించాల్సిన వ్యవస్థలోని లోపాల కారణంగా సమాచారాన్ని కోరిన వ్యక్తే అదనపు భారాన్ని మోయాల్సి రావడం ఆందోళనకరం.
పీఐఓలు బాధ్యతను గుర్తించాలి
ప్రజా సమాచార అధికారులు ప్రతి దరఖాస్తును చట్ట ప్రకారం పరిశీలించి, అందించదగిన సమాచారాన్ని నిర్ణీత గడువులో అందించాలి. సమాచారాన్ని నిరాకరించాల్సిన సందర్భాల్లో సంబంధిత చట్ట నిబంధనలను ఆధారంగా చేసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవాలి. మౌనంగా ఉండటం లేదా కారణం లేకుండా జాప్యం చేయడం ప్రజల్లో ప్రభుత్వ వ్యవస్థపై నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
అదేవిధంగా, శాఖల ఉన్నతాధికారులు తమ పరిధిలోని పీఐఓల పనితీరును సమీక్షించి, గడువు దాటిన దరఖాస్తుల వివరాలను పరిశీలించాలి. అవసరమైన శిక్షణ, మార్గదర్శకాలు అందించి, చట్టబద్ధమైన బాధ్యతల అమలును పర్యవేక్షించాలి.
సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజలకు కల్పించిన హక్కు కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకూడదు. ప్రజలు అడిగిన సమాచారానికి చట్టబద్ధంగా, సకాలంలో సమాధానం అందేలా అధికార యంత్రాంగం పనిచేయాలి.
సమాచారం కోసం ప్రజలు అధికారుల చుట్టూ తిరిగే పరిస్థితి కాకుండా, ప్రజల హక్కులను గౌరవిస్తూ అధికారులు బాధ్యతగా వ్యవహరించే పరిపాలనా సంస్కృతి రావాలి.
ఆర్టీఐ సతీష్
ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు
7989211956
