మొదటి అప్పీలేట్ అధికారులు ఏం చేస్తున్నారు? – ఆర్టీఐ సతీష్

ఆర్టీఐ అప్పీళ్ల పరిష్కారంలో జాప్యం ఎందుకు?

పీఐఓల నుంచి స్పందన లేకపోతే మొదటి అప్పీల్.. అక్కడా పరిష్కారం లేకపోతే సమాచార కమిషన్.. ప్రజలకు ఇదేనా సమాచార హక్కు?

ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు ఆర్టీఐ సతీష్ ఆవేదన.. మొదటి అప్పీలేట్ అధికారులు బాధ్యతగా వ్యవహరించాలని డిమాండ్

ఆర్టీఐ రక్షక్ :- సమాచార హక్కు చట్టం–2005 ద్వారా ప్రజలకు కల్పించిన సమాచార హక్కు సకాలంలో అమలవ్వాలంటే ప్రజా సమాచార అధికారులు (పీఐఓలు), మొదటి అప్పీలేట్ అధికారులు బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలని ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు ఆర్టీఐ సతీష్ అన్నారు. పీఐఓల నుంచి నిర్ణీత గడువులో సమాచారం అందకపోతే మొదటి అప్పీల్ దాఖలు చేస్తున్నారని, అక్కడ కూడా సరైన పరిష్కారం లభించకపోతే సమాచార కమిషన్‌ను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోందని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

సమాచారం కోసం పౌరులు పదేపదే దరఖాస్తులు, అప్పీళ్లు దాఖలు చేయడం వల్ల సమయం, డబ్బు, శ్రమ వృథా అవుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజలకు సులభంగా సమాచారాన్ని అందించేందుకు ఉద్దేశించబడిందని, అది అధికారుల కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే ప్రక్రియగా మారకూడదని అన్నారు.

సెక్షన్ 19(1) ప్రకారం మొదటి అప్పీల్ హక్కు

సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 19(1) ప్రకారం, పీఐఓ నిర్ణయంతో అసంతృప్తి చెందిన వ్యక్తి లేదా నిర్ణీత గడువులో నిర్ణయం రాకపోయిన వ్యక్తి సంబంధిత మొదటి అప్పీలేట్ అధికారిని ఆశ్రయించవచ్చని ఆర్టీఐ సతీష్ గుర్తుచేశారు.

మొదటి అప్పీల్ అనేది మరో సాధారణ దరఖాస్తు కాదని, పీఐఓ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని, సమాచారాన్ని అందించడంలో జరిగిన జాప్యాన్ని సమీక్షించే చట్టబద్ధమైన మార్గమని తెలిపారు. అప్పీల్‌ను పరిశీలించి తగిన నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన బాధ్యత మొదటి అప్పీలేట్ అధికారిపై ఉందన్నారు.

అప్పీల్‌ను ఫైల్‌లో ఉంచడమేనా బాధ్యత?

మొదటి అప్పీలేట్ అధికారులు అప్పీళ్లను స్వీకరించి ఫైళ్లలో ఉంచడం మాత్రమే కాకుండా, సంబంధిత రికార్డులను పరిశీలించి, అవసరమైన మేరకు ఇరుపక్షాల వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకొని చట్టబద్ధమైన నిర్ణయం తీసుకోవాలని ఆర్టీఐ సతీష్ సూచించారు.

చట్టంలోని సెక్షన్ 19(6) ప్రకారం మొదటి అప్పీల్‌ను సాధారణంగా 30 రోజుల్లో పరిష్కరించాల్సి ఉంటుందని, కారణాలను లిఖితపూర్వకంగా నమోదు చేస్తే గరిష్ఠంగా 45 రోజుల వరకు సమయం పొడిగించవచ్చని పేర్కొన్నారు.

అప్పీళ్ల పరిష్కారంలో జాప్యం జరిగితే ప్రజలు తదుపరి దశలో సమాచార కమిషన్‌ను ఆశ్రయించాల్సి వస్తుందని, దీనివల్ల కమిషన్‌పై పనిభారం పెరగడంతోపాటు పౌరులకు అదనపు వ్యయప్రయాసలు తప్పవని అన్నారు.

కమిషన్‌కు చేరుతున్న అప్పీళ్ల మూలకారణాలను గుర్తించాలి

రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్‌కు పెద్ద సంఖ్యలో అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులు వస్తున్నట్లయితే, వాటి వెనుక ఉన్న కారణాలను ప్రభుత్వం, సంబంధిత శాఖలు పరిశీలించాలని ఆర్టీఐ సతీష్ కోరారు.

ఎన్ని కేసులు పీఐఓల నుంచి సమాధానాలు రాకపోవడం వల్ల వస్తున్నాయి? ఎన్ని మొదటి అప్పీళ్లు పరిష్కారం కాకపోవడంతో తదుపరి దశకు వెళ్తున్నాయి? ఏ శాఖల్లో ఎక్కువ జాప్యం జరుగుతోంది? అనే వివరాలను అధికారిక గణాంకాల ఆధారంగా విశ్లేషించాలని సూచించారు.

సమాచార కమిషన్‌కు వచ్చే అప్పీళ్ల సంఖ్యను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా, ఆ అప్పీళ్లు ఎందుకు వస్తున్నాయో గుర్తించి మూలకారణాలను పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు.

ప్రభుత్వం, శాఖల ఉన్నతాధికారులు చర్యలు తీసుకోవాలి

మొదటి అప్పీలేట్ అధికారుల వద్ద పెండింగ్‌లో ఉన్న అప్పీళ్లను గుర్తించి త్వరితగతిన పరిష్కరించాలని ఆర్టీఐ సతీష్ కోరారు. సెక్షన్ 19(6)లోని గడువుల అమలుపై నిరంతర సమీక్ష చేపట్టాలని, శాఖలవారీగా వచ్చిన అప్పీళ్లు, పరిష్కరించినవి, పెండింగ్‌లో ఉన్న వాటి వివరాలను నమోదు చేయాలని సూచించారు.

అప్పీళ్ల పరిష్కారంలో జాప్యానికి కారణాలను పరిశీలించి అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవడంతోపాటు, పీఐఓలు, మొదటి అప్పీలేట్ అధికారులకు సమాచార హక్కు చట్టంపై తగిన శిక్షణ అందించాలని పేర్కొన్నారు.

మొదటి అప్పీల్ మరో నిరీక్షణగా మారకూడదు

మొదటి అప్పీలేట్ అధికారుల వ్యవస్థ సమర్థవంతంగా పనిచేస్తే అనేక సమస్యలు ప్రారంభ దశలోనే పరిష్కారమవుతాయని ఆర్టీఐ సతీష్ అన్నారు. అప్పుడు సమాచార కమిషన్‌పై పనిభారం తగ్గి, నిజంగా కమిషన్ జోక్యం అవసరమైన కేసులకు సకాలంలో పరిష్కారం లభించే అవకాశం ఉంటుందని పేర్కొన్నారు.

ప్రజలు అడిగిన సమాచారానికి చట్ట ప్రకారం సమాధానం ఇవ్వడం అధికారుల బాధ్యత అని, మొదటి అప్పీళ్లను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా నిర్ణీత గడువులో పరిష్కరించాలని కోరారు.

“మొదటి అప్పీల్ ప్రజలకు మరో నిరీక్షణగా మారకూడదు. అది చట్టం కల్పించిన పరిష్కార మార్గంగా సమర్థవంతంగా పనిచేయాలి. ప్రజలకు సమాచారాన్ని సకాలంలో అందించే బాధ్యతను అధికారులు గుర్తించాలి” అని ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు ఆర్టీఐ సతీష్ పేర్కొన్నారు.

ఆర్టీఐ సతీష్ 

ఆర్టీఐ రక్షక్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు 

7989211956